شرکت نساجی حجاب شهرکرد به عنوان یکی از تولیدکنندگان پیشرو پارچه‌های چادری و منسوجات با کیفیت در کشور، در نقطه عطفی استراتژیک قرار دارد. رقابت فزاینده در بازارهای داخلی و منطقه‌ای، انتظارات روزافزون مشتریان برای کیفیت بالاتر و تحویل سریع‌تر، و همچنین چالش‌های عملیاتی موجود، همگی ضرورت حرکت به سمت هوشمندسازی را آشکار می‌سازند.

این تحول نه تنها یک انتخاب استراتژیک، بلکه یک الزام حیاتی برای حفظ جایگاه رهبری در صنعت است. کارخانه‌های هوشمند توانایی واکنش سریع به تغییرات بازار، بهینه‌سازی منابع، کاهش ضایعات و ارتقای کیفیت را به صورت همزمان دارند.

شرکت بزرگ پوشاک H&M یکی از موفق‌ترین مثال‌های استفاده از هوش مصنوعی در مدیریت موجودی است. این شرکت با بهره‌گیری از الگوریتم‌های پیشرفته، توانسته موجودی فروشگاه‌ها و انبارهای خود را به شکل بهینه مدیریت کند.

سیستم هوشمند H&M داده‌های فروش، بازگشت محصولات، روندهای مد و حتی پیش‌بینی آب‌وهوا را تحلیل می‌کند تا تقاضای هر محصول در هر فروشگاه را دقیق پیش‌بینی کند. بر این اساس، توزیع کالا به گونه‌ای انجام می‌شود که فروشگاه‌های پرتقاضا کالای کافی داشته باشند و در عین حال، انباشت محصولات فروش نرفته در سایر نقاط به حداقل برسد.

دستیار هوشمند طراحی و توسعه محصول، آخرین اما نه کم‌اهمیت‌ترین محور نقشه راه است. این محور بر به‌کارگیری هوش مصنوعی در مرحله تحقیق و توسعه (R&D) و طراحی محصولات جدید متمرکز است. ایده اصلی، داشتن یک دستیار هوشمند است که داده‌های گسترده از تجربیات مشتریان، ترندهای بازار و مشخصات فنی مواد را تحلیل کرده و به طراحان در خلق نسل جدید محصولات کمک کند.

این دستیار می‌تواند با شبیه‌سازی و تولید پیشنهادی طرح‌های جدید پارچه، فرآیند توسعه محصول را سرعت بخشد. برای مثال، الگوریتم‌های طراحی مولد می‌توانند در چند دقیقه هزاران ترکیب رنگ، طرح و بافت تولید کنند که طراح انسانی می‌تواند بهترین‌ها را انتخاب و بهبود بخشد.

در شش ماه نخست، تمرکز بر آماده‌سازی زیرساخت‌های فناوری اطلاعات و اجرای پروژه‌های پایلوت است. ارتقاء شبکه داخلی کارخانه به شبکه‌ای پهن‌باند و پایدار، نصب سرورهای قدرتمند برای پردازش داده‌ها، و استقرار سیستم‌های پایه مانند ERP یا ارتقای نسخه موجود آن از کارهای ضروری این مرحله است.

همزمان، پروژه کنترل کیفیت هوشمند در یک خط تولید نمونه (مثلاً بخش بافندگی) آغاز می‌شود. نصب دوربین‌ها و شروع جمع‌آوری داده‌های تصویری برای آموزش الگوریتم‌های شناسایی عیوب انجام می‌گیرد. این پایلوت به عنوان آزمایشگاه یادگیری برای شناسایی چالش‌ها و بهینه‌سازی رویکرد قبل از گسترش به کل کارخانه عمل می‌کند.

سال دوم، سال یکپارچه‌سازی و تکمیل سیستم‌های اصلی است. اتصال تمام ماشین‌آلات کلیدی به شبکه IoT و استقرار سیستم چندعاملی برای مدیریت خودگردان تولید از مهم‌ترین کارهای این مرحله است. عامل‌های نرم‌افزاری هوشمند برای هر دستگاه یا بخش تولیدی تعریف می‌شوند که با یکدیگر ارتباط برقرار کرده و برنامه‌ریزی تولید را بهینه می‌سازند.

سیستم نگهداری پیشگویانه به حداقل ۷۰ درصد تجهیزات حیاتی گسترش می‌یابد و یک داشبورد مرکزی مانیتورینگ راه‌اندازی می‌شود که مدیران نگهداری را از سلامت کلیه دستگاه‌ها آگاه می‌سازد. الگوریتم‌های پیش‌بینی موجودی با استفاده از داده‌های یک سال گذشته بهبود می‌یابند و خودکارسازی سفارشات تأمین برای مواد پرتکرار پیاده‌سازی می‌شود.

سال سوم، سال بلوغ و رسیدن به کارخانه هوشمند کامل است. تمام سیستم‌های هوشمند (تولید، کیفیت، موجودی، نگهداری، بازاریابی) در یک پلتفرم مرکزی یکپارچه می‌شوند. این پلتفرم قادر است داده‌ها را در سطح کلان تحلیل کند، الگوهای پیچیده را شناسایی نماید و گزارش‌های جامع مدیریتی (هم عملیاتی و هم استراتژیک) ارائه دهد.

ایجاد اتاق فرمان دیجیتال کارخانه یکی از نمادهای این مرحله است - اتاقی که مدیران در آن نمای کلی از وضعیت لحظه‌ای تولید، کیفیت، ایمنی، سفارشات، سلامت تجهیزات و عملکرد مالی را در داشبوردهای تعاملی می‌بینند و می‌توانند تصمیمات استراتژیک را مبتنی بر داده‌های زنده اتخاذ کنند.

بزرگ‌ترین چالش در هر پروژه تحول دیجیتال، انسان‌ها هستند نه فناوری. موفق‌ترین پیاده‌سازی‌های کارخانه هوشمند، آن‌هایی هستند که با برنامه‌ریزی دقیق برای مدیریت تغییر و آموزش کارکنان همراه بوده‌اند.

برنامه مدیریت تغییر باید از همان ابتدا شروع شود و شامل ارتباطات شفاف درباره اهداف و مزایای پروژه، مشارکت دادن نمایندگان کارکنان در طراحی سیستم‌ها، آموزش‌های مستمر و پشتیبانی در مراحل اولیه استفاده، و ایجاد انگیزه‌های مثبت برای پذیرش فناوری‌های جدید باشد.

نقشه راه ارائه‌شده یک برنامه جامع و عملیاتی برای تحول تدریجی شرکت نساجی حجاب شهرکرد به یک کارخانه هوشمند پیشرو است. این برنامه بر پایه تجربیات موفق جهانی و با در نظر گرفتن واقعیت‌های صنعت نساجی ایران طراحی شده است.

موفقیت این پروژه مستلزم چند عامل کلیدی است: اول، تعهد راسخ مدیریت ارشد و تخصیص منابع کافی. دوم، ایجاد یک تیم پروژه قوی متشکل از متخصصان داخلی و خارجی. سوم، مدیریت دقیق تغییر و سرمایه‌گذاری در آموزش و توانمندسازی کارکنان. چهارم، رویکرد تدریجی و یادگیری از تجربه - شروع با پروژه‌های پایلوت، ارزیابی نتایج، و سپس گسترش. پنجم، سنجش مستمر پیشرفت با شاخص‌های مشخص و تطبیق برنامه بر اساس بازخوردها.